ابو القاسم سلطانى
398
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
ميوه اين گياه به اسامى كدوسبز ، كدو خورشى ، كدو مسمائى ، كدوى سبز مسمائى ناميده مىشود . Code - 1894 كمون ( زيره سبز ) Cuminun cyminum L . گياهى است كوچك ، علفى ، يك ساله به ارتفاع تا 50 سانتيمتر از خانواده چتريان ، ساقه راست منشعب به تقسيمات 2 تائى با برگهاى بلند ، باريك ، متناوب ، بدون كرك با بريدگيهاى بسيار نازك ، دراز ، نخىشكل ، گل سفيد يا صورتى كوچك ، مجتمع به صورت چتر مركب ، ريشه دراز ، باريك به رنگ سفيد ، ميوه بيضوى ، دوكى شكل ، كشيده در انتها باريك و نوكتيز به درازاى 6 ميلىمتر و پهناى 2 ميلىمتر ، مركب از دو بخش ، روى هر بخش 5 خط برجسته ديده مىشود ، رنگ سبز روشن و بو مطبوع مىباشد . منشاء اوليه گياه ناحيه علياى مصر و سواحل نيل بوده و در منطقه وسيعى از مديترانه ، آسيا و عربستان گسترش يافته است . محل رويش گياه در ايران خراسان ، جنوب سبزوار ، بين تهران و سمنان و دامغان مىباشد . تاريخچه : در پاپيروس ابرس كه در عصر فراعنه مصر ( 1552 ق - م ) نوشته شده تركيباتى از آن آمده است از جمله در شمارههاى 79 - 89 ، 140 ، 770 و نيز فقره 69 پاپيروس هيرست . از اين تركيبات داروئى براى درمان التهاب مثانه ، بواسير ، چرك گوش ، درد دندان ، سوءهاضمه استفاده مىشده است مثلا براى درمان التهاب مثانه از تركيبى از آرد گندم ، آرد جو ، انجير ، حب عرعر ، برشيان دارد ، كندر ، زيره ، چربى مرغابى ، عسل و خروب استفاده به عمل مىآمده است 1 * . همچنين در مقبرههاى عهد فراعنه آثارى از زيره ديده شده است . مصريان قديم آن را Kumtita مىناميدهاند . زيره را اغلب ملل باستانى مىشناختهاند در تورات نام آن آمده است 2 * و به سنسكريتى Tiraka ، يونانى Kuminon ، آشورى Kamunu ، آرامى Kammona ، اكدى Kamunu و به عبرى Kammon ناميده شده است . ابو ريحان بيرونى درباره اسامى قديمى زيره مىنويسد : ديوسكوريد آن را كومينون ناميده به رومى آن را قومينون ، به سريانى كمونا به هندى جيره به سندى جيروا و به پارسى آن را زيره هند و سياه [ در ترجمه پارسى صيدنه هندوستانى ] . . . مىنامند 3 * . حنين و اصطفن " كومينون " را به كمون معرب نمودهاند و تحت اين نام در كتب قديم آمده است . موارد مصرف در طب سنتى : ديوسكوريد ذيل كومينون مىنويسد : نوعى از آن معطر مىباشد بهويژه نوع كرمانى 4 * آنكه بقراط " باسليقون " ناميده و به معنى " ملوكى " مىباشد پس از آن نوع مصرى بهتر است كه در بلاد آسيا رويش دارد ، خشككننده و قابض مىباشد ، جوشانده آن با روغن زيتون و همچنين ضماد آن با آرد جو در نفخ و قولنج موثر مىباشد . نوشيدن ممزوج آن با سركه و آب در تنگنفس و نوشيدن آن با شراب در گزيدگى